TBMM’de Görülmekte Olan Anayasa Değişiklik Paketi İle İlgili basın Bilgilendirme Notu -4-

TBMM’de Görülmekte Olan Anayasa Değişiklik Paketi İle İlgili basın Bilgilendirme Notu -4-

TBMM’DE GÖRÜŞÜLMEKTE OLAN ANAYASA DEĞİŞİKLİK PAKETİ İLE İLGİLİ BASIN BİLGİLENDİRME NOTU – 4 –
26.04.2010

Dün (25.04.2010) TBMM’de 1. Tur müzakereleri yapılan Anayasa değişiklik paketinin 16, 17 ve 18. maddeleri 330’un üzerinde oy alarak geçmiştir.

Paketin 16. maddesine göre Anayasa’nın 145. maddesinde değişiklik yapılarak askeri mahkemelerin kuruluşu, işleyişi; sivillerin askeri mahkemelerde, asker kişilerin sivil mahkemelerde yargılanmaları yeniden düzenlenmektedir.

Birçok gelişmiş ülkede, ayrı bir askeri yargı sistemi yoktur. Asker kişiler de adliye mahkemelerinde yargılanmaktadırlar. Bazı ülkelerde ise askeri mahkemeler, sadece disiplin mahkemesi olarak oldukça sınırlı bir alanda görev yapmaktadır.

Anayasa’nın 145. maddesinde yapılan değişiklikle, askeri mahkemelerin görev alanı, askeri suçların yargılanmasıyla sınırlandırılmıştır. Ülkemizde mevcut yapı ile askeri yargının alanı, demokrasi ve hukuk devleti standartlarının dışında çok geniş tutulmuştur. Bu durum, yargı organları arasında görev uyuşmazlığına ve kargaşaya yol açmaktadır.

Taraf olduğumuz konuyla ilgili tüm uluslararası belgelerde Türkiye’deki bu durum, demokrasi adına eleştirilmektedir.

Yine Anayasa değişiklik paketinin 16. maddesindeki bir başka fıkra ile sıkıyönetim ve savaş hallerinin dışında sivillerin askerî mahkemelerde yargılanmasına son verilmektedir.

Asker kişiler, sadece askeri suçlarla ilgili askeri mahkemelerde yargılanacaklar; öte yandan asker kişilerin devletin güvenliğine, anayasal düzene ve düzenin işleyişine ait davalar, mutlaka sivil mahkemelerde görülecektir. Hatırlanacağı üzere daha önce konu ile ilgili olarak yapılan bir kanuni düzenleme, Anayasa Mahkemesi tarafından 145. maddeye aykırı bulunarak iptal edilmişti.

Bu arada paketin 16. maddesine göre, askeri mahkemelerin kuruluşu, işleyişi, buralarda görev yapacak hakim ve savcıların özlük hakları kanunla düzenlenecektir. Ancak Askeri mahkemelerde de yargı bağımsızlığını temin etmek için Anayasa’nın 145. maddesinde askeri hakim ve savcıların bağlı bulundukları komutanlıklarla ilişkilerinde esas kabul edilen “askerlik hizmetinin gerekleri” ifadesi çıkarılmış, yerine “mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı” ifadeleri getirilmiştir.

Böylelikle, askeri hakim ve savcıların ast-üst ilişkilerinin, emir ve komuta zincirinin etkisinde kalmadan, sicil sıkıntısı yaşamadan daha bağımsız yargılama yapmaları sağlanmış olacaktır.

Paketin 17. maddesi ile Anayasa’nın 146. maddesinde yapılan değişiklikle Anayasa Mahkemesi’nin teşkili ve işleyişi yeniden düzenlenmektedir.

Mevcut durumda 11 asıl 4 yedek üyeden oluşan Anayasa Mahkemesi’nin üye sayısı, hepsi asıl olmak üzere 17’ye çıkarılıyor.

Mevcut durumda Sayın Cumhurbaşkanı Anayasa Mahkemesi’nin asıl ve yedek üyelerinin tamamını atamaktadır. Yeni düzenleme ile üyelerin 4’ünü Sayın Cumhurbaşkanı doğrudan, 10’unu ise diğer kurumların göstereceği adaylar arasından seçer ve atar.

Yeni düzenleme ile Anayasa Mahkemesi’nin 17 üyesinin hangi kaynaklardan ve kimler tarafından seçileceği tablo halinde gösterilmiştir.

Aday Gösterecek Kurum

Aday Göstereceği

Sayı

Seçecek / Atayacak

Kurum / Makam

Sayıştay Genel Kurulu

2

TBMM 2

Baro Başkanları

1

TBMM 1

Cumhurbaşkanı (Doğrudan)

(Üst kademe yöneticileri,

Serbest Avukatlar, Birinci Sınıf Hakim ve Savcılar, Anayasa Mahkemesi Raportörleri arasından)

4

Cumhurbaşkanı 4

Yargıtay

(Kendi üyeleri arasından)

2

Cumhurbaşkanı 2

Danıştay

(Kendi üyeleri arasından)

2

Cumhurbaşkanı 2

Askeri Yargıtay

(Kendi üyeleri arasından)

1

Cumhurbaşkanı 1

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi

(Kendi üyeleri arasından)

1

Cumhurbaşkanı 1

YÖK

(Hukuk, iktisat, Siyasal Bilimler Dallarında ihtisas sahibi Doçent ve Profesörler)

3

Cumhurbaşkanı 3

TOPLAM

17

17

Böylelikle Anayasa Mahkemesi’ne birçok kaynaktan üye atanması sağlanmış, daha çoğulcu ve demokratik bir yapı oluşturulmuştur.

Gelişmiş Batı ülkesinde Parlamentoların, devlet ve hükümet başkanlarının, millet meclisi ve senato başkanlarının Anayasa mahkemesi için üye belirlemesi yaygın bir uygulamadır. Bu düzenleme ile bizim Anayasa Mahkememiz, demokratik ülkelerdeki Anayasa mahkemelerine benzer bir yapıya kavuşturulmaktadır.

18. madde kapsamında, Anayasa’nın 147. maddesinde yapılan değişiklikle Anayasa Mahkemesi üyelerinin bu kurumda çalışma süreleri 12 yıl ile sınırlandırılmıştır. Anayasa Mahkemesi üyeleri bir kez aynı görev için seçilip atanabilirler.

Dün TBMM’de yapılan müzakereler esnasında Muhalefet Partileri, demokratik yollarla, nezih bir dille yapamadıkları muhalefeti, küfür ve hakarete varan kaba ve saldırgan bir dil kullanarak yapmaya tevessül etmişlerdir. Sayın Meclis Başkanı’na, Sayın Başbakan’a, hükümete, AK Parti’ye ve mensuplarına sokak diliyle hitap edip, saldırmak milletimizin gözünden kaçmamaktadır.

Sayın Meclis Başkanı, Sayın Başbakan, Sayın Hükümet üyeleri, devlet adamlığı ciddiyetinin gereği olarak; İktidar Partisinin mensupları iktidarda olmanın verdiği sorumlulukla tahammül ve sabır gösteriyorsa bu durum, muhalefet tarafından acz olarak yorumlanmamalıdır. Herkes kendisine yakışanı yapar. Biz AK Parti olarak sözlü ve fiili kabalıkları, hakaret ve argo içeren konuşmaları TBMM’nin ciddiyeti ve mehabetiyle bağdaştırmadık, bağdaştırmayacağız.

Yapmak zor, yıkmak kolaydır. Biz muhalefetin yıkıcılığındaki kolaycılığa tenezzül etmedik ve etmeyeceğiz.

Doç. Dr. Hüseyin Çelik
Genel Başkan Yardımcısı
Tanıtım ve Medya Başkanı